Projekt miał na celu zaprezentowanie dużej grupie odbiorców dziedzictwa Mikołaja Kopernika. Fundacja Nicolaus Copernicus była jednym z inicjatorów Roku Kopernika 2023. W 2021 z inicjatywy Fundacji ustanowiono rok 2021 Rokiem Stanisława Lema.
Projekt zaprezentował wyniki badań i odkryć, które realizowane są przez polskich astronomów a także naukowców z innych obszarów nauki, zajmujących się Mikołajem Kopernikiem. Beneficjenci i uczestnicy poznali wyniki najnowszych badań dotyczących Mikołaja Kopernika, w tym wyniki poszukiwań szczątków Mikołaja Kopernika i ich badań, poszukiwań legendarnego obserwatorium Mikołaja Kopernika – pavimentum realizowanych przez Fundacje Nicolaus Copernicus czy osiągnięć wielkiego polskiego astronoma jako ekonomisty.
Uczestnicy poznali także najciekawsze wydarzenia astronomiczne możliwe do obserwacji na polskim niebie w latach 2023-2024, w tym zaćmienia oraz wydarzenia związane z maksimum roju Perseidy. Wnioskodawca zachęcał jego uczestników do poznania wpływu Mikołaja Kopernika na rozwój nauki, jak również współczesnych projektów badawczych, które inspirowane są Mikołajem Kopernikiem.
Wnioskodawca realizując projekt zachęcał internatów, ludzi młodych, a także dorosłych i seniorów do poszerzania własnej wiedzy oraz prowadzenie własnych poszukiwań, w szczególności dotyczących wielkiego polskiego astronoma Mikołaja Kopernika. Wnioskodawca zorganizował w 2023 roku 8 wydarzeń związanych z Mikołajem Kopernikiem, jego dziedzictwem, zjawiskami astronomicznymi oraz badaniami przestrzeni kosmicznej.
Instalacja Niebo Kopernika, Frombork, Truszczyny, Niepołomice, Puławy, 14 sierpnia-24 września 2023 r. W związku z przygotowaniem instalacji, odbyły się cztery spotkania warsztatowe, które relacjonowane były m.in. przez TVP Nauka : w Truszczynach, Puławach, Niepołomicach oraz Fromborku. Podczas tych spotkań, uczestnicy warsztatów realizowali elementy instalacji Niebo Kopernika. Były to drobne elementy przestrzenne oraz malarskie, z których część została wkomponowana ostatecznie w instalację. Instalacja została zaprezentowana we Fromborku w dniu 24 września 2023 r. o godzinie 15.00 podczas programu „na żywo” w TVP Nauka. Instalacja jest także prezentowana w mediach społecznościowych Fundacji. Instalacja łączy formę przestrzenną – wyobrażającą wizerunek Mikołaja Kopernika, a połączona jest z modelem układu heliocentrycznego stworzonego przez astronoma . Podczas spotkań prezentowano obiekty na niebie przez teleskopy. Wydarzenia związane z tworzeniem oraz samym otwarciem instalacji obejrzało ponad 25 tys. widzów, a wzięło w nim udział ponad 500 bezpośrednich uczestników.
Debata Kopernikańska na youtubie (https://www.youtube.com/watch?v=WchGwTyHgAs ) i na facebooku obejrzało ponad 7,4 tys. osób. Ponadto część debaty była relacjonowana w TVP Nauka, co dodatkowo dało kolejnych 6 tysięcy widzów. W Debacie realizowanej w Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku, wzięło udział ponad 120 bezpośrednich uczestników.
Fundacja zorganizowała 6 spotkań z cyklu Kopernik w Szkole.
W 2023 roku :
Zespół Szkół w Lubawie Zorganizowano spotkania, wystawę, prezentacje i prelekcje dotyczące Mikołaja Kopernika, wykład oraz pokaz filmów a także obserwacje Słońca
Szkole Podstawowej im. Mikołaja Kopernika w Lubawie. W ramach cyklu odbyły się spotkania dotyczące Mikołaja Kopernika, zaprezentowano niebo przez teleskopy oraz zorganizowano spotkanie z astronautą NASA Terrym Virstem. Zaprezentowano także filmy dotyczące Mikołaja Kopernika
Zespole Szkół w Lidzbarku, zorganizowano wykłady, spotkania oraz konkurs dot. Mikołaja Kopernika. Odbyły się obserwacje oraz pokaz filmu dotyczący Mikołaja Kopernika.
W 2024 roku :
W Szkole Podstawowej w Gródkach w maju 2024 roku odbyły się spotkania z uczniami, w tym wykłady i lekcje dotyczące Mikołaja Kopernika oraz naszej dziennej gwiazdy Słońc, odbyły się również wspólne obserwacje. W grudniu odbyły się w szkole zajęcia w mobilnym planetarium.
W dwóch częściach, ze względów logistycznych, w maju oraz w grudniu 2024 roku odbyły się zajęcia w Zespole Szkół nr 2 im. Jana Pawła II w Działdowie. W pierwszej części uczniowie wzięli udział w zajęciach dotyczących dziedzictwa Mikołaja Kopernika oraz wpływu Słońca na nasza planetę. Zaprezentowano filmy dotyczące Kopernika. Uczniowie prowadzili także własne obserwacje. W grudniu odbyły się zajęcia dotyczące meteorytów, ich badań oraz właściwości. Uczniowie wzięli udział także w zajęciach w mobilnym planetarium.
W Szkole Podstawowej w Płonce Kościelnej k. Łap, w grudniu odbyły się prezentacje w mobilnym planetarium oraz zajęcia z uczniami w zakresie astronomii i Kopernika.
Łącznie wzięło w nich udział 1800 uczniów
Filmy z serii „Świat Mikołaja Kopernika” i „Zaśmiecone niebo” (tytuły robocze)
Zaśmiecone Niebo
Brak ciemności w nocy wpływa na wiele aspektów zachowań flory i fauny, zaburzając naturalne cykle światła i ciemności (dobowe, miesięczne, roczne). Zanieczyszczenie światłem może zakłócać orientację przestrzenną zwierząt, zmieniać wzajemne zależności pomiędzy różnymi gatunkami i wpływać na psychologię, zdobywanie pożywienia, rozmnażanie, komunikację oraz inne istotne zachowania zwierząt.
Podobnie jak w przypadku zwierząt, zanieczyszczenie światłem ma również wpływ na ludzi. Nadmiar sztucznego światła w nocy zmienia nasz naturalny cykl dobowy. Wpływ zanieczyszczenia światłem na zdrowie może przejawiać się jako: częstsze bóle głowy, zmęczenie, stres, odczucie niepokoju, bezsenność. Wyniki badań medycznych wskazują, że nocne sztuczne oświetlenie może być czynnikiem powodującym raka piersi, poprzez zmniejszanie ilości wytwarzanego nocą hormonu melatoniny. Złe oświetlenie oznacza marnotrawstwo prądu elektrycznego a tym samym pieniędzy (prywatnych i publicznych). Światło, które nie świeci tam gdzie trzeba, kiedy trzeba i zbyt jasno, jest tak samo użyteczne jak ciepło, które w zimie ucieka z mieszkań nieszczelnymi oknami, ogrzewając ulice i parki. Płacąc za złe lub/i zbędne oświetlenie fundujemy sobie dodatkowe zanieczyszczenie atmosfery – energia elektryczna marnowana na zbędne oświetlenie również musi być wytworzona przez elektrownie. To oznacza większą emisję zanieczyszczeń, ponieważ obecnie większość energii wytwarzana jest przez elektrownie pracujące na paliwach kopalnych (w Polsce jest to nadal głównie węgiel).
Fundacja prowadzi badania i obserwacje najbliższej przestrzeni wokółziemskiej. W Obserwatorium Fundacji znajduje się jeden z kilku elementów europejskiego systemu obserwacji satelitów na niskich orbitach, ich trajektorii i wejść do ziemskiej atmosfery. Fundacja od kilku lat zbiera dane na temat krążących wokół Ziemi satelitów i kosmicznych śmieci. Dane te wskazują na znaczne zagęszczenie kosmicznych śmieci na orbicie i rosnący problem w tym zakresie. W ramach projektu Fundacja przygotowała film dokumentalny o długości 22 minut i 27 sekund, w jakości 4K, w którym zaprezentowaliśmy najnowsze informacje na temat opisanych wyżej problemów. W filmie zaprezentowaliśmy unikalne obrazy nocnego nieba, które są już praktycznie niedostępne w Polsce, a zostały zrealizowane w Obserwatorium w Truszczynach.
Prezentujemy także ogromną liczbę satelitów, których ślady przecinają nocne niebo. W filmie występują najlepsi polscy eksperci, zajmujący się tą tematyką, m.in. prof. dr hab. Andrzej Niedzielski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika a także eksperci Europejskiej Agencji Kosmicznej. Zagadnienia związane z wpływem zaśmieconego nieba sztucznym światłem na przyrodę omawia Piotr Nowalkowski, najlepszy polski ekspert od zaśmieconego nieba. Film został wielokrotnie wyemitowany w TVP Nauka w 2023 i 2024 roku, a łączna oglądalność to prawie 55 tys. widzów. Emisyjny tytuł filmu „Ocalić niebo” (w systemie TVP film także pod tytułem Zaśmiecone Niebo) .
W projekcie poruszamy niezwykle istotny aspekt związany z zanieczyszczeniem światłem nieba. Przedstawiamy także jeden z najważniejszych problemów związanych z coraz większym tłokiem w przestrzeni wokółziemskiej i coraz większa ilością „kosmicznych śmieci”, które dzisiaj zagrażają kolejnym kosmicznym misjom, a w przyszłości będą stanowić coraz większy problem ekologiczny dla naszej planety.
Badania przeprowadzone przez Centrum Badań Kosmicznych PAN wskazują właśnie na ten walor naszego regionu. Niestety, coraz większe uprzemysłowienie a także nowe trendy w budownictwie i aranżacji przestrzeni wokół domów, polegające na oświetlaniu wszędzie i wszystkiego powodują, że w naszym regionie coraz więcej jest miejsc, gdzie nocne zaświetlenie zakłóca normalne rytmy dobowe przyrody. Wg. naukowców, coraz większe nocne zaświetlenie powoduje, oprócz bardzo negatywnego wpływu na zdrowie człowieka,, również bardzo negatywny wpływ na świat roślin i zwierząt. Zostają zaburzone dobowe cykle funkcjonowania wielu gatunków, co odbija się w znaczący sposób na cały ekosystem. Zmieniają się lub zanikają siedliska wielu gatunków, a część z nich z powodu coraz większego zaświetlenia zmienia nawyki i zachowanie, co w negatywnym stopniu odbija się na całej populacji.
Z kolei kosmiczne śmieci, które dzisiaj zagrażają misjom kosmicznym. Toksyczne i np. radioaktywne substancje, które mogą znajdować się niektórych zużytych satelitach, po upadku na Ziemię, mogą powodować wystąpienia regionalnych zagrożeń i zanieczyszczeń.
Świat Mikołaja Kopernika
Realizując projekt NIEBO KOPERNIKA powstała seria czterech filmów dokumentalnych. Każdy z odcinków serii tanowi zamkniętą całość.
Odcinek 1. Epoka zmian
W filmie tym prezentujemy okres młodości i edukacji a także studiów Mikołaja Kopernika. Młodość głównego bohatera została zaprezentowana w kontekście wielkich przemian rozpoczynającej się epoki renesansu – czasu odkryć geograficznych, reformacji, upowszechniania się druku, działalność wybitnych artystów, ekspansji nowych idei i zmiany paradygmatów.
Odcinek 2, Człowiek Renesansu
Twórcy prezentują Mikołaja Kopernika oraz jego życie i pracę w różnych obszarach – medycyny, ekonomii, administracji, rysując nietuzinkowy obraz człowieka wszechstronnie uzdolnionego, pozostawiającego po sobie ślad w każdym miejscu, w którym przyszło mu się znaleźć. W odcinku tym prezentowane są najnowsze odkrycia dotyczące Kopernika a także dotychczas nieodkryte zagadki i tajemnice.
Odcinek 3 O Obrotach
Dzieło „De revolutionibus…” zrewolucjonizowało podejście do nauki i miejsca człowieka we Wszechświecie. Film prezentuje drogę do powstania rewolucyjnego dzieła Mikołaja Kopernika i miejsca, które ukształtowały jego heliocentryczną teorię oraz umożliwiły pokazanie jej światu. Pokazujemy, w jaki sposób naukowa teoria znalazła swoich odbiorców oraz w jaki sposób Kopernik dochodził do przełomowej koncepcji świata.
Odcinek 4. Rewolucja Kopernikańska
W tej części serii prezentujemy wpływ, jaki dzieło Kopernika wywarło na świat. Śledzimy propagowanie się teorii heliocentrycznej i szerszej zasady kopernikańskiej w nauce, kulturze i w świadomości całych społeczeństw – od czasów Kopernika aż do współczesności. Pokazujemy, w jaki sposób dzieło Kopernika wpłynęło na rozwój technologii czy pobudzające wyobraźnię kosmiczne misje.
Prowadzącym i narratorem serii jest Artur B. Chmielewski – naukowiec pracujący w NASA, jednocześnie syn znanego polskiego rysownika – Henryka Jerzego Chmielewskiego – PAPCIA CHMIELA, autora komiksów o przygodach Tytusa, Romka i A’tomka. Punktem odniesienia dla podróży po miejscach związanych z Kopernikiem są sceny z komiksów, w którym bohaterowie stworzeni przez Papcia Chmiela spotykają Mikołaja Kopernika.
Filmy zostały przekazane do emisji. Filmy można obejrzeć w internecie:
https://www.kliktorun.pl/artykul/2061,swiat-mikolaja-kopernika-nowy-miniserial-dokumentalny
Gwiazdy Kopernika
W ramach tego działania w projekcie Niebo Kopernika zorganizowano 16 spotkań i transmisji w internecie. Przygotowano łącznie kilkadziesiąt godzin materiałów obserwacyjnych, które dostępne są na facebooku (Obserwatorium Astronomiczne w Truszczynach i Nicolaus Copernicus Foundation) oraz youtube. W trakcie realizacji projektu było na facebooku było ponad 75 tysięcy wyświetleń a na youtube ponad 20 tysięcy razy materiałów przygotowanych podczas działań. Poniżej znajdują się szczegółowe informacje o poszczególnych wydarzeniach.
15 maja 2024 r. Wiosenne Niebo I LIVE, liczba wyświetleń Facebook 6 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=TrpcuG_qQx4
16 maja 2024 r. Słońce LIVE, liczba wyświetleń Facebook 5,1 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=U08LhWVFawQ
16 maja 2024 r. Tranzyt Międzynarodowej Stacji Kosmicznej na tle Księżyca ISS LIVE, liczba wyświetleń Facebook 5,2 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=xPDLYTwTQ-o
17 maja 2024 r. Obserwacje Słońca LIVE , liczba wyświetleń Facebook 1,7 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=t_usfRWmgfE
7 sierpnia 2024 r. Noc Perseidów – przygotowania, liczba wyświetleń Facebook 1,7 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=S_qQBcXRvy0
11 sierpnia 2024 r. Lubawska Noc Perseidów 2024 LIVE, liczba wyświetleń Facebook 9 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=54XIzqF10Fo
12 sierpnia 2024 r. Noc Perseidów 2024 🌠 & zorza polarna, liczba wyświetleń Facebook 17 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=18gCXL58KBQ&t=7496s
1 listopada 2024 r. Słońce na żywo – Nordic Optical Telescope La Palma, liczba wyświetleń Facebook 6,1 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=twSAJZfimrI
1 listopada 2024 r. Zaduszki pod gwiazdami – Nordic Optical Telescope La Palma, NOC DROGI MLECZNEJ, liczba wyświetleń Facebook 8,1 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=Wq6hHkXum7g
2 listopada 2024 r. Zaduszki pod gwiazdami II – Nordic Optical Telescope La Palma, NOC DROGI MLECZNEJ, liczba wyświetleń Facebook 2,9 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=yow9pFFnmWM
4 listopada 2024 r. Zaduszki pod gwiazdami III – Nordic Optical Telescope La Palma, NOC DROGI MLECZNEJ, liczba wyświetleń Facebook 7,7 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=mHG0TVROYl8
9 listopada 2024 r. Słońce live transmisja bez komentarza – Nordic Optical Telescope, liczba wyświetleń Facebook 3,7 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=1MVIgkim664
9 listopada 2024 r. Księżyc i nocne niebo live – Nordic Optical Telescope, , NOC DROGI MLECZNEJ, liczba wyświetleń Facebook 3,1 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=7FLhO_6mMTk
10 listopada 2024 r. Słońce live – Nordic Optical Telescope, liczba wyświetleń Facebook 1,7 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=HZWPXBfD_9c
10 listopada 2024 r. Księżyc i nocne niebo live II – Nordic Optical Telescope, , NOC DROGI MLECZNEJ, liczba wyświetleń Facebook 2,8 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=1xqgiZLBFzY&t=6487s
11 listopada 2024 r. Słońce live – Nordic Optical Telescope, liczba wyświetleń Facebook 4,4 tys.
https://www.youtube.com/watch?v=bEco8z8S4B4
Wystawy dotyczące Mikołaja Kopernika
Wnioskodawca zrealizował 5 wystaw dotyczących Mikołaja Kopernika. Wystawy te prezentują najnowsze wyniki badań związanych z astronomem, jego życiorys, wpływ na rozwój nauki, dzieje rękopisu De revolutionibus oraz historię poszukiwań szczątków Mikołaja Kopernika. Wystawa składa się z 18 dużych plansz, które zawierają kilkadziesiąt, w tym unikatowe grafiki i fotografie.
Wystawy zostały zorganizowane w Szkole Podstawowej nr 2 w Działdowie, Lubawskim Centrum Aktywności Społecznej, Liceum Ogólnokształcącym z Oddziałami Dwujęzycznymi im K K Baczyńskiego w Lidzbarku, Muzeum Pomnika Historii Frombork Zespół Katedralny w galerii przy Wahadle Foucaulta na Wieży Radziejowskiego oraz w siedzibie Fundacji – Obserwatorium Astronomicznym w Truszczynach.
Projekt został dofinansowany ze środków Ministerstwa Edukacji i Nauki, w ramach programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki.
